Τρίτη - 16 Ιανουαρίου 2018

Για όλα φταίει η… Ακρόπολη;

Για όλα φταίει η… Ακρόπολη;

Οι πρόσφατες πλημμύρες στη Μάνδρα, μέσα σε όλη την τραγικότητα του απίστευτου συμβάντος, έφεραν και πάλι στην επιφάνεια τη σαθρή οργάνωση και την ανυπαρξία υποδομών στην Αττική. Όμως το πρόβλημα φαίνεται να έχει βαθύτερες ρίζες, άλλοτε ντόπιες και άλλοτε παγκόσμιες.

Το ζήτημα της Μάνδρας, ωστόσο, και της Αττικής εν γένει, έχει δύο πτυχές. Η πρώτη είναι πού βρέθηκε τόσο νερό για να κατέβει στη Μάνδρα, η δεύτερη γιατί βρέθηκαν στο πέρασμά του κατοικίες και βιομηχανίες.

Η πρώτη πτυχή είναι και η πιο δύσκολο να απαντηθεί, καθώς, παρά τα ατράνταχτα επιστημονικά δεδομένα, μία ομάδα ανθρώπων εξακολουθεί να εθελοτυφλεί χάριν οικονομικών και άλλων συμφερόντων, μην έχοντας φυσικά την παραμικρή επιστημονική γνώση ή κατάρτιση. Η κλιματική αλλαγή, αν και ως έννοια καλύπτει μια ευρεία γκάμα φυσικών φαινομένων, εντούτοις είναι κοινώς αποδεκτή ως η πηγή των αυξημένης έντασης ακραίων καιρικών συνθηκών, ακόμα και για την - προστατευμένη από τη Μεσόγειο - Ελλάδα. Το σύστημα που δίνει αυτές τις μέρες τις θεομηνίες που πλήττουν τη χώρα μας κινείται αργά και είναι διαρκώς ανατροφοδοτούμενο και λόγω της αυξημένης υγρασίας, δίνοντας διαρκώς φαινόμενα αυξημένης ραγδαιότητας. Το πρόβλημα, κατά συνέπεια, δεν είναι τόσο ο όγκος του νερού, όσο το πόσο γρήγορα φτάνει στο έδαφος. Μία μέτριας έντασης και υψηλής διάρκειας βροχόπτωση δεν δημιουργεί τόσα προβλήματα στις υποδομές εν συγκρίσει με μία καταρρακτώδη καταιγίδα σχετικά σύντομης διάρκειας. Συστήματα όπως αυτό που βρίσκεται πάνω από την Ελλάδα, τα επονομαζόμενα Medicanes (Mediterranean Hurricanes, μεσογειακοί τυφώνες) έχουν παρατηρηθεί με αυξητική τάση τα τελευταία χρόνια, σύμφωνα με το Φυσικό-Μετεωρολόγο (Πανεπιστημίου Ιωαννίνων) Θέμη Σέρμπη που μίλησε στα ntokoumenta.gr.

Από την άλλη, όσο κι αν μιλάμε για έντονη βροχόπτωση, η διαδρομή του νερού προς τη Μάνδρα θα ήταν πολύ πιο δύσκολη αν στη μέση υπήρχε δάσος. Δάσος που, σε διαδοχικές χρονιές, έχει συστηματικά καεί - σχεδόν ευθέως παράλληλα με την οικιστική επέκταση στους ορεινούς όγκους της περιοχής. Μόλις πέρυσι μιλούσαμε ξανά για το Όρος Πατέρας και τα χιλιάδες καμμένα στρέμματα γης, χωρίς βέβαια αυτό να περιορίζεται στη Μάνδρα. Η οικιστική ανάπτυξη της Αττικής «κατά πλάτος», έχει ως αποτέλεσμα πλούσιες μονοκατοικίες κρεμασμένες μέσα σε ρέματα της Πεντέλης (ειδικά στην περιοχή του Αστεροσκοπείου), πολυκατοικίες σε μεγάλο υψόμετρο στον Υμηττό στα Νότια Προάστια που διαρκώς ανεβαίνουν υψηλότερα. 

Στους σεισμούς που έπληξαν την Αττική το 1999, εργοστάσια-φέρετρα όπως αυτό της Ρικομέξ, που βρισκόταν κρεμασμένο μέσα στο ρέμα της Χελιδονούς, απειλώντας την ασφάλεια όχι μόνο του κτιρίου (όπως και έγινε), αλλά στερώντας και πολύτιμες οδούς απορροής του νερού. Αντίστοιχη συνέπεια είχαν παλαιότερα και οι κακοτεχνίες του Κηφισού, καθώς τα παραδοσιακά ποτάμια της Αττικής (Ιλισσός, Κηφισός, Ηριδανός) χάθηκαν κάτω από τόνους τσιμέντου. Ποτάμια που αποτελούσαν μέρος του φυσικού ανάγλυφου του Λεκανοπεδίου της Αττικής και τα οποία δημιουργήθηκαν ακριβώς ως διαδρομές απορροής του νερού που κατεβαίνει από τους ορεινούς όγκους που συγκροτούν το Λεκανοπέδιο, μπαζώθηκαν και μαζί τους και εκατοντάδες χιλιόμετρα πολύτιμων ρεμάτων, οδηγώντας τους χειμάρρους σε λεωφόρους και κατοικημένες περιοχές. Νομοτελειακά και μόνο, το νερό θα αναζητήσει τη συντομότερη δυνατή διαδρομή για τη θάλασσα - όταν αυτή δεν περνάει μέσα από ρέμα το μόνο κομμάτι που θα αντιμετωπίσει πρόβλημα, θα είναι αυτό που θα σταθεί εμπόδιο στη ροή του.

Επιπλέον, και καθώς μιλήσαμε για την οικιστική ανάπτυξη της Αττικής, ο τρόπος με τον οποίο αυτή πραγματοποιείται δημιουργεί άλλου είδους ζητήματα. Η Lamda Development, στις ανακοινώσεις της προ ολίγων ημερών για το ζήτημα του Ελληνικού, μίλησε - κι έχει απόλυτο δίκιο - για ανάπτυξη της Αθήνας με μία κακή λογική «κατά πλάτος», αντί «καθ’ύψος», για την επίλυση του ζητήματος της έλλειψης χώρου, με δεδομένη την άρνηση του Υπουργείου Πολιτισμού να επιτρέψει την ανέγερση κτιρίων με ύψος άνω των 150 μέτρων. Φυσικά, τέσσερις ουρανοξύστες στο Ελληνικό δεν πρόκειται να λύσουν το πρόβλημα, ωστόσο η αιτιολόγηση του ΚΑΣ και του Υπουργείου φαίνεται αρκετά προβληματική, καθώς τίθεται ζήτημα μη υπέρβασης του υψομέτρου της… Ακρόπολης!

Αν και η κοινή λογική λέει πως ένα μνημείο της εμβέλειας της Ακρόπολης ελάχιστα μπορεί να πληγεί, από άποψη κύρους και σημασίας, από γύρω ψηλά κτίρια (τουλάχιστον όχι περισσότερο από τις κακόγουστες πολυκατοικίες της αντιπαροχής στο κέντρο της Αθήνας), το Υπουργείο έχει άλλη γνώμη. Μολονότι η ανάπτυξη κτιρίων καθ’υψος μειώνει το «αποτύπωμά» τους, επιτρέποντας μεγαλύτερη πληθυσμιακή πυκνότητα στην ίδια έκταση, οι πολυκατοικίες στην Ελλάδα σπάνια ξεπερνούν τους πέντε ορόφους, δημιουργώντας την ανάγκη για περισσότερα κτίρια, στερώντας χώρους πρασίνου από την πρωτεύουσα και απαιτώντας την ανάπτυξή της σε προάστια - το πρόβλημα χώρου εν πολλοίς ήταν αυτό που οδήγησε (σε συνδυασμό με τη δεδομένη ασυδοσία πολιτών και τοπικών αρχών), σύμφωνα με τον Καθηγητή Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, Δημήτρη Παπανικολάου στην εκπομπή «Απευθείας» της ΕΡΤ, με τους Νίκο Μερτζάνη, Κώστα Λασκαράτο και Μάριον Μιχελιδάκη, στην οποία και παρουσίασε έκθεση φοιτητή του από το 2010 για την περιοχή της Μάνδρας, όπου αποτυπώνεται η καταπάτηση του ρέματος της περιοχής για την εγκατάσταση επιχειρήσεων.

Αυτή η ανάπτυξη «κατά πλάτος» της Αθήνας είναι που έχει οδηγήσει και στην αποψίλωση των δασών (τις συνέπειες της οποίας συναντήσαμε και προηγουμένως), είτε με καταπατήσεις μέσω αυθαιρέτων (τα οποία ουδέποτε γκρεμίζονται, όπως θα έπρεπε), είτε με «περίεργες» πυρκαγιές, όπως έχουμε δει σε όλα, μηδενός εξαιρουμένου, τα βουνά της Περιφέρειας, ξεκινώντας από την Πεντέλη (που θα μπορούσαμε πλέον να τη χαρακτηρίσουμε και Φαλακρό Όρος), συνεχίζοντας στον Υμηττό και ακόμα και τον Εθνικό Δρυμό της Πάρνηθας, υποβοηθούμενες από την απαράδεκτη και σκανδαλώδη έλλειψη Κτηματολογίου εδώ και δεκαετίες. Χάριν δηλαδή της ορατότητας της Ακρόπολης, μία πόλη που συγκεντρώνει τον μισό πληθυσμό σχεδόν της χώρας, αναπτύσσεται σε βάρος του γύρω φυσικού περιβάλλοντος, πολλαπλασιάζοντας και τις ανάγκες σε έργα υποδομής (μετρό, αντιπλημμυρικά), που απαιτούν αυξημένους πόρους που δεν υπάρχουν.

Αν μέχρι σήμερα το ζήτημα της χωροταξίας και της ανάπτυξης της Αθήνας δεν είχε απασχολήσει ιδιαίτερα τα Υπουργεία και τον εκάστοτε Πρωθυπουργό, τα δύο αυτά ζητήματα - η Μάνδρα και το Ελληνικό - οφείλουν να λειτουργήσουν ως αφύπνιση για το πού κατευθύνεται η πρωτεύουσα της χώρας - πολλώ δε μάλλον για τον συγκεκριμένο Πρωθυπουργό, που δεν κρύβει (και καλά κάνει) τις σπουδές του στο συγκεκριμένο τομέα. Γιατί δε φταίει η Ακρόπολη, την οποία και να θέλαμε, δεν μπορούμε να την ανεβάσουμε υψομετρικά, αλλά τα μυαλά μας.

 

 

 

ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΑ

Τα Ντοκουμέντα είναι μια δημοσιογραφική ιστοσελίδα ειδήσεων, ερευνών, αποκαλύψεων και απόψεων, με την επιμέλεια του Γιάννη Ντάσκα.

ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Newsletter

Συμπλήρωσε το e-mail σου και θα λαμβάνεις κάθε Πέμπτη το εβδομαδιαίο newsletter του ntokoumenta.gr με όλα τα νέα της Ελλάδας