Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο

ART & LIFE

Πέτρος Φιλιππίδης: Πάρτε θέση!...

Ο ηθοποιός και σκηνοθέτης μιλά για καλλιτέχνες, πολιτική και τους «Αχαρνείς» στην Επίδαυρο
ART & LIFE
Τετ, 27/06/2018 - 15:20
Γράφει o Παύλος Ηλ. Αγιαννίδης
Ο Πέτρος Φιλιππίδης επί σκηνής στην παράσταση "Ο Ηλίθιος" του Ντοστογιέφσκι

Τι χρειάζονται οι εποχές που ζούμε; Να πάρει θέση ο καθένας μας, από εκεί που μπορεί, μου λέει ο Πέτρος Φιλιππίδης. Σαν μια πρώτη επιταγή – πρόσκληση. Και συνεχίζει με αυτό που μας λείπει: «Η αγάπη και η κατανόηση», θα ήταν η πρώτη απάντηση. Λίγο μελό; Ίσως. Έχει σημασία, άραγε; Η ουσία είναι «να μπορείς να μπαίνεις στα παπούτσια, στη θέση του άλλου».

Και οι καλλιτέχνες; Πού είναι σε όλο αυτό; «Οι καλλιτέχνες έχουμε υποχρέωση να ονειρευόμαστε, να φανταζόμαστε τον εαυτό μας μέσα σε διαφορετικούς κόσμους. Να ανταγωνιζόμαστε τον εαυτό μας. Και όταν το λέω, εννοώ λίγο ως πολύ αυτό που θεωρώ ότι κάνω: ανοίγω τις διαστάσεις του εαυτού μου και τον πηγαίνω παραπέρα. Οι καλλιτέχνες δεν βαδίζουμε εκ του ασφαλούς. Πρέπει να πιστεύεις πολύ στον εαυτό σου για να είσαι καλλιτέχνης».

Μικρογραφία

"Ο κακός ο λόγος θα υπάρχει, αλλά δεν θέλω να ασχοληθώ μαζί του"

Τάδε έφη ο καλλιτέχνης που επιστρέφει όχι από το κρύο, αλλά από μία τεράστια επιτυχία. Η οποία δεν του αποδόθηκε, όπως έπρεπε. Ούτε και στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά. Μιλάνε για επιτυχία σε έργα γεμάτα με προσκλήσεις και ανθρώπους του «χώρου», σε θέατρα ελαχίστων θέσεων, αλλά δεν μιλάνε για την συρροή και τα sold out από την πρώτη μέρα (και πριν από αυτήν) στην παράσταση αστέρων, που έστησε ύστερα από τρία χρόνια διεύθυνσης του ιστορικού Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά ο διευθυντής του, Νίκος Διαμαντής. Σε νέα απόδοση του εμβληματικού «Ηλίθιου» του Φιοντόρ Ντοστογιέβσκι από τους αδελφούς Αντώνη και Κωνσταντίνο Κούφαλη. Στον σκηνικό χώρο που έπλασε η Λίλη Πεζανού. Και με τι ονόματα! Πέτρος Φιλιππίδης ως «αθώος» πρίγκιπας Μίσκιν, Μαρία Κίτσου ως Ναστάζια Φιλίποβνα, Γιάννης Στάνκογλου, Γιώργος Κωνσταντίνου, Γιώτα Φέστα, Λένα Παπαληγούρα, Ιωάννης Παπαζήσης. Όταν λέμε all-star, το εννοούμε. Ή μάλλον το εννοούσαν.

«Ο 'Ηλίθιος' είχε μέσα του τα δεδομένα της επιτυχίας και της καλής δουλειάς», μου εξηγεί ο Πέτρος Φιλιππίδης για την πρόταση που έκανε ο ίδιος στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά. «Και το θέατρο των 600 θέσεων ήταν γεμάτο επί δύο μήνες. Με κοινό, διότι σε αυτό απευθυνόταν». Και οι κριτικές; «Δεν γίνεται να αρέσουμε σε όλους. Ο κακός ο λόγος θα υπάρχει αλλά δεν θέλω να ασχοληθώ μαζί του. Γιατί είμαι τόσο χαρούμενος. Αισθάνομαι ότι το εισπράττω όλο αυτό που συνέβη… Στέκονταν κάποιοι στο γιατί ένας άνθρωπος της ηλικίας μου, ένας 56χρονος, να κάνει αυτό τον ρόλο, του Μίσκιν. Αυτοί οι ρόλοι δεν έχουν ηλικία. Θέλουν εμπειρία και βάθος συναισθήματος. Ο ίδιος ο Ντοστογιέβσκι στο κείμενό του λέει ότι ο Μίσκιν, αν και 27 ετών, έχει την συμπεριφορά μεγάλου ανθρώπου… Και για να το κλείνουμε: Δεν παίζω θέατρο για να πάρω καλές κριτικές. Κάνω θέατρο για την ψυχή μου».

Μικρογραφία

"Το θέατρο είναι ο Άνθρωπος και πάντα στο κέντρο του θα κρατάει τον Άνθρωπο"

Φυσικά και δεν περνάει καλά – το παραδέχεται – αν το θέατρο δεν έχει κοινό από κάτω. Κι εδώ είχε και πολύ. Πέρα από κριτικές, όμως, «αυτό που θα θυμόμαστε στο τέλος είναι ότι ανέβηκε ο 'Ηλίθιος' του Ντοστογιέβσκι. Και αυτό έχει την σημασία του».

Βουτιά στο χρόνο. Όταν ο παππούς Αριστοφάνης ήταν 19 χρονών και έγραφε την πρώτη του κωμωδία και τον πρώτο μεγάλο του ρόλο. Του Δικαιόπολι στους «Αχαρνείς». Για έναν τύπο, λέει, που ύστερα από έξι χρόνια δεινών του πολέμου, αποφασίζει να υπογράψει ειρήνη μόνος του. «Αυτό είναι και λίγο ύποπτο. Να υπογράφει αυτός και η υπόλοιπη χώρα να πολεμάει. Περίεργη φυσιογνωμία. Λαμόγιο, θα λέγαμε», ξεκινάει να μου σκιαγραφεί τον ρόλο του, του Δικαιόπολι, σε σκηνοθεσία του δασκάλου Κώστα Τσιάνου, παράσταση που κάνει την Παρασκευή 29 Ιουνίου (ανήμερα της ονομαστικής εορτής του πρωταγωνιστή) και το Σάββατο 30 την πριεμιέρα της στην Επίδαυρο. «Ο Δικαιόπολις είναι αριστοκράτης και μάγκας. Λαοπλάνος αλλά και γοητευτικός. Λαϊκός τύπος, αλλά και του σαλονιού. Ένας εκπληκτικός ρόλος, που η απόδοση του Κώστα Τσιάνου αναδεικνύει όλες τις πτυχές του. Και, ας το σημειώσω και αυτό, δεν είναι ο ρόλος που θα βγει και θα πει αστεία. Κι ας υπάρχουν και αστεία και πολύ θέαμα και πολύ τραγούδι και πολύς χορός και πολλή συγκίνηση μαζί…»

«Το θέατρο είναι ο Άνθρωπος. Και πάντα στο κέντρο του θα κρατάει τον Άνθρωπο. Και πάντα ο Άνθρωπος θα έχει την ουτοπία του, μας λέει ο Αριστοφάνης. Η ειρήνη του Δικαιόπολι είναι μια ουτοπία. Ένα όραμα που είναι τελικά άπιαστο, αλλά μας οδηγεί σε αυτά που πρέπει να γίνουν. Η λύση σε κάθε θέμα υπάρχει, αρκεί να θέλεις να την δεις μέσα στο πρόβλημα. Αυτός είναι και ο παραλληλισμός με το Σήμερα».

Μικρογραφία

"Δε βλέπεις ανθρώπους με όραμα σήμερα"

Υπάρχουν τύποι σαν τον Δικαιόπολι σήμερα; Να ονειρεύονται και να πραγματώνουν, έστω και για λίγο, την ουτοπία; Να μας οδηγούν έτσι κι αλλιώς σε αυτά που πρέπει να γίνουν κι ας μην κρατάει το ουτοπικό όραμα; «Δεν υπάρχουν, διότι δεν υπάρχουν Αριστοφάνηδες», είναι η απάντηση του Πέτρου Φιλιππίδη, εν μέσω προβών. «Δεν βλέπεις ανθρώπους με όραμα. Ή μπορεί να υπάρχουν αλλά οι καταστάσεις και οι συνθήκες δεν τους επιτρέπουν να το κάνουν πράξη. Αυτό που, εν τέλει, καταργούν στον Άνθρωπο σήμερα, είναι να ονειρεύεται μια καλύτερη ζωή. Εδώ έχουμε καταργήσει το όνειρο… Το θέατρο είναι το τελευταίο προπύργιο του Ονείρου. Είναι η Σωτηρία της Ψυχής (σ.σ.: που είναι πολύ μεγάλο πράγμα). Ο καλλιτέχνης ο ίδιος είναι άνθρωπος. Αλλά μπορεί να πει κάτι που να επηρεάσει την ζωή ενός άλλου ανθρώπου ή άλλων ανθρώπων. Το μαγικό που γίνεται στο θέατρο – και είναι και αυτό στόχος του καλλιτέχνη, εκεί, πάνω στη σκηνή – είναι να λέω μία ατάκα και να βλέπω, με την περιφερειακή μου όραση, ανθρώπους να συγκινούνται ή και να κλαίνε».

Πώς λειτουργεί όμως από σκηνής; «Η πιο ειλικρινής θέση είναι να αφήσεις τον Ποιητή να μας πει τα δικά του και μετά να πεις και τα δικά σου. Να κρατήσεις ή να έχεις πολιτική χροιά, με την ευρύτερη έννοια, αλλά να μην είσαι στρατευμένος πολιτικά. «Θα μιλήσω στον λαό και αν δεν πειστεί ότι τα λέω δίκαια και σωστά…», λέει ο Δικαιόπολις. Βάζει και μιαν ευθύνη στον λαό. Έχει μια πονηριά, αν θέλεις. Τους λέει, ούτε λίγο ούτε πολύ, πρέπει να πάρετε θέση. Είναι πονηρός χαρακτήρας. Και ο Αριστοφάνης. «Αυτό που θέλει η Πολιτεία από εμάς τους γέροντες είναι να πάμε είτε από πέσιμο, είτε από χέσιμο… Ξέρω κάτι γεροντάκια που δεν κάνουν κάτι άλλο, από το να καταδικάζουν με την ψήφο τους. Δαγκωτό». Από τους Αχαρνείς κι αυτά».

Μικρογραφία

"Τα πράγματα δεν είναι όπως θέλουμε, αλλά όπως θέλουν οι ξένες δυνάμεις. Εκείνοι που μας επιβάλλουν αυτά που μας επιβάλλουν"

Όμως, μετά την περιοδεία ανά την Ελλάδα της αριστοφανικής κωμωδίας, ο Πέτρος Φιλιππίδης… απειλεί να επανέλθει με την κωμωδία «Ψέμα στο ψέμα», μαζί με τον Παύλο Χαϊκάλη, στο Μουσούρη και στη Θεσσαλονίκη. Αλλά και να σκηνοθετήσει στο Θέατρο της Κάτιας Δανδουλάκη, το θρυλικό «Έγκλημα στο Οριάν Εξπρές» της Άγκαθα Κρίστι, με την ίδια, το Δάνη Κατρανίδη, την Τζένη Ρουσσέα, την Τάνια Τρύπη, την Ταμίλα Κουλίεβα, τη Λένα Δροσάκη, τον Τάκη Παπαματθαίου, τον Άγγελο Μπούρα κ.ά. Με τον Αντώνη Καφετζόπουλο ως Ηρακλή Πουαρό. Από all-star σε all-star. Χώρια ότι ετοιμάζεται να σκηνοθετήσει και στον τόπο της… επιτυχίας (του «Ηλίθιου»). Στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά. Μια παράσταση που θα παίζεται Κυριακή, Δευτέρα και Τρίτη.

Είναι αισιόδοξος; Όχι μόνον θεατρικά. Πολιτικά. «Όποιος διακινδυνεύσει να απαντήσει μια τέτοια ερώτηση», μου λέει, κλείνοντας, «είναι τουλάχιστον κοντόφθαλμος. Όπως έχει αποδείξει η ζωή τα πράγματα δεν είναι όπως θέλουμε, αλλά όπως θέλουν οι ξένες δυνάμεις. Εκείνοι που μας επιβάλλουν αυτά που μας επιβάλλουν. Στις 31 Αυγούστου πάμε για να βγούμε από το Μνημόνιο. Στις 30 Αυγούστου μπορεί να αλλάξουν. Όχι;»

Ας κρατήσουμε ελπίδα και αυτό το «Πάρτε θέση, απ’ όπου μπορείτε!» του Πέτρου Φιλιππίδη. Και ας θυμηθούμε τον παππού Αριστοφάνη: «Τους ήρωες δεν τους βρίσκεις στο σκοτάδι».

 

  • Info Box

"ΑΧΑΡΝΗΣ", του Αριστοφάνη, στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου, 29 & 30 Ιουνίου


Απόδοση - Σκηνοθεσία: Κώστας Τσιάνος
Χορογραφίες: Έλενα Γεροδήμου, Κώστας Τσιάνος
Σκηνογραφία – Κοστούμια: Γιάννης Μετζικώφ
Μουσική: Γιώργος Ανδρέου
Μουσική διδασκαλία: Παναγιώτης Τσεβάς
Βοηθός σκηνοθέτη: Λουκία Στεργίου
Artwork/Σχεδιασμός προγράμματος: Κάρολος Πορφύρης
Φωτογραφίες παράστασης: Ιωάννα Χατζηανδρέου
Παραγωγή: ΘΕΑΤΡΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΑΓΑΡΗ
Παίζουν: Πέτρος Φιλιππίδης, Παύλος Χαϊκάλης, Κώστας Κόκλας, Τάκης Παπαματθαίου,
Ιωάννης Παπαζήσης.
Χορός (αλφαβητικά): Βατικιώτης Νίκος, Ζουγανέλης Αλέξανδρος, Καμμένος
Παναγιώτης, Κατσώλης Παναγιώτης, Κοράκης Κωνσταντίνος, Κυπαρίσσης
Βαγγέλης, Κωστάκης Ηρακλής, Μαγγόνας Αλκιβιάδης, Παυλίδης Παύλος, Πετκίδης
Μάριος, Σταμούλης Γρηγόρης, Τσουρουνάκης Γιώργος, Φλέουρας Χάρης, Χιώτης
Χάρης.

Παύλος Ηλ. Αγιαννίδης