Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο

ART & LIFE

Ποιος σκότωσε την Γαβριέλλα (και τον έλεγχό μας);

Ο σκηνοθέτης Γιώργος Σαχίνης έχει τις απαντήσεις για τον έλεγχο που χάνουμε ή δε βρίσκουμε
ART & LIFE
Σάβ, 02/06/2018 - 16:15
Γράφει o Παύλος Ηλ. Αγιαννίδης

Πού την θυμήθηκες την Γαβριέλλα; Πώς το λέει και το ανέκδοτο; Που την θυμήθηκες, λοιπόν, την θρυλική διαφυλική ιερόδουλη της Αθήνας Γαβριέλλα Ουσάκοβα, που είχε γίνει γνωστή για τις αγαθοεργίες της, τη συμβολή της στην Αντίσταση κατά την Κατοχή, αλλά και για τον μυστηριώδη και ανεξιχνίαστο θάνατό της (στο σπίτι της, το 1991, σε ηλικία 75 ετών).

Ο σκηνοθέτης Γιώργος Σαχίνης και η δραστήρια ομάδα "όχι παίζουμε" (στο πλαίσια του UrbanDig Project) ξέρουν. Γιατί κυρίως την θυμήθηκαν τώρα. Και τι σημαίνει ότι ανεβάζουν από την 1η Ιουνίου στο Λόφο του Στρέφη, ανάμεσα σε κατοίκους που βγάζουν βόλτα τα σκυλιά τους ή συναγωνίζονται στις μπασκέτες του πεζοδρόμου της Ανεξαρτησίας, την παράσταση «Γαβριέλλας rock». Όπως ξέρουν τι σημαίνει να προσπαθούν να… μπουν στο μυαλό του άγνωστου μέχρι σήμερα στραγγαλιστή της. Μυαλό που μεταφορικά συμβολίζεται από τον βράχο, στη γειτονιά του Στρέφη, κοντά εκεί που έζησε η Γαβριέλλα.

Μικρογραφία

Έλεγχος και Αυτοέλεγχος

«Η ιδέα ξεκίνησε τρία χρόνια πριν», μου λέει ο Γιώργος Σαχίνης. «Υπήρχε μια προκήρυξη από αρμόδιο υπουργείο για θεατρικά έργα που να ασχολούνται με την έμφυλη ταυτότητα. Την ημέρα που καταθέσαμε την πρότασή μας για την Γαβριέλλα, ο διαγωνισμός ακυρώθηκε από τον υπουργό».

Από τότε, λέει, τους είχε μείνει το μαράζι. «Θέλαμε και να επιστρέψουμε στα παλιά μας λημέρια, στα Εξάρχεια». Και να. Το «Γαβριέλλας rock», μου εξηγεί, δεν ασχολείται με την βιογραφία της θρυλικής ιερόδουλης – αν και χρησιμοποιεί την αυτοβιογραφία της - «όσο με την έμπνευση που δίνει ο τρόπος που έζησε. Έτσι μεταφέρεται στο σήμερα για να δούμε τι σημαίνει αυτός ο τρόπος. Πώς διαχειριζόμαστε τελικά την απουσία ελέγχου στα πράγματα και την ζωή μας».

Έχουμε κάνει καραμέλα, προσθέτει, αυτό το «δεν ξέρουμε τι μας ξημερώνει αύριο». Και το έχουμε αφήσει να μπει ορμητικά και στις προσωπικές, στις πολύ προσωπικές μας ζωές, ορμητικά. «Μιλάμε για τη διαχείριση της ρευστότητας στην καθημερινότητά μας. Το ότι δεν μπορείς να ελέγξεις το αύριο και να κάνεις σχέδια. Και φτάνουμε να διαχειριζόμαστε αυτή την έλλειψη ελέγχου πολύ επιθετικά, σχεδόν σαδιστικά». Διώχνοντας βίαια τον Άλλον. Τον δίπλα μας. Τον άνθρωπό «μας». «Διαβάζοντας την αυτοβιογραφία της Γαβριέλλας Ουσάκοβα, είδαμε ότι αγαπούσε πολύ τον έλεγχο. Έκανε μια δουλειά πολύ σκληρή και είχε έναν θαυμαστό τρόπο να αφομοιώνει και να μετουσιώνει τα πράγματα που της συνέβαιναν. Έχοντας τελικά τον έλεγχο».

Μικρογραφία

Ο "άθλος" του χορού

Ο βράχος του Στρέφη έχει τα χαρακτηριστικά ενός σκληρού βράχου, αλλά μέσα του ξέρουμε πια ότι είναι μαλακός σαν… άργιλος.

Καθώς εκεί βρισκόταν το παλιό λατομείο αργίλου της Αθήνας, όπως στον Λυκαβηττό λειτουργούσαν και κατέτρωγαν το «μέσα» των βράχων του τα κεραμοποιεία της Αθήνας. «Η γεωλογία του Στρέφη και η ενδοσκόπηση στην οποία μας υπέβαλε η Γαβριέλλα μας έκανε να δούμε αυτή την ιστορία εκεί». Σαν μια φανταστική μονομαχία με το βράχο, μυαλό του δολοφόνου της. Ή με το σκληρό περίβλημα με το μαλακό, τρυφερό εσώτερο, που φέρνει την ισορροπία.

Εκεί λοιπόν, στο πολύ επικλινές του βράχου, η Ειρήνη Αλεξίου τολμάει κάτι «τιτάνιο», κατά το Γιώργο Σαχίνη. Να χορέψει. Τριάντα μέτρα μακριά, ο ηθοποιός Λεονάρδος Μπατής, που παίζει και κλαρίνο και έχει και την μουσική επιμέλεια του «Γαβριέλλας rock», βουτηγμένος στον άργιλο αναλαμβάνει τον λόγο. Χειμαρρώδη. Κατανυκτικό. Και ίσως για κάποιους, όποιους θελήσουν να τον μεταλάβουν, λυτρωτικό. Μια λύση λιγότερο επιθετική ή σαδιστική στην αδυναμία μας για διαχείριση της έλλειψης ελέγχου στην καθημερινότητά μας. Κι ανάμεσά τους η ζωή των κατοίκων στον λόφο του Στρέφη. Δύσκολο εγχείρημα.

Μικρογραφία

«Ποιος σου είπε ότι μπορείς να ελέγξεις την ζωή;»

«Ζητούμενό μας», μου λέει ο Γιώργος Σαχίνης, «είναι να πλάσουμε ένα ψυχοτοπίο». Όμως και να δούμε αυτό που η υστεροφημία από τις αγαθοεργίες και την Αντίσταση της Γαβριέλλας Ουσάκοβα αφήνει απ’ έξω. Ακόμη και για κείνους που ακόμη την θυμούνται και την μνημονεύουν. Ήτοι, το διαφυλικό της προσωπικότητάς της. Το οποίο ίσως πολλοί θέλουν να αποσιωπούν. «Ήξερε όλον τον κόσμο και την ήξεραν. Όμως αυτό το ξεχνούσαν».

Ή ήθελαν να το ξεχνούν, θα πρόσθετα. «Το βιβλίο της έχει μια εντυπωσιακά αφοπλιστική αμεσότητα ως προς την ενδοσκόπηση», καταλήγει ο Γιώργος Σαχίνης. Την ενδοσκόπηση κυρίως για εκείνο που τείνει να διαλύσει τις ανθρώπινες σχέσεις μας. Την επιθετικότητα, τον σαδισμό, την άρνηση όταν νομίζουμε πως δεν μπορούμε να έχουμε τον έλεγχο της ζωής μας από όσα συμβαίνουν γύρω ή από την επιτακτική καθημερινότητά μας. Σε μία φράση, στο βιβλίο, η θρυλική Γαβριέλλα – που, ναι, έχει νόημα να την θυμηθούμε – το λέει όλο: «Ποιος σου είπε ότι μπορείς να ελέγξεις την ζωή;»

Πληροφορίες

«Γαβριέλλας rock», από 1η έως 17 Ιουνίου στο λόφο Στρέφη και στον πεζόδρομο Ανεξαρτησίας. Σκηνοθεσία: Γιώργος Σαχίνης. Χορογραφία: Ειρήνη Αλεξίου. Κείμενο: Παναγιώτα Πανταζή. Σκηνογραφία: Άννα Μαγουλιώτη.  Ερμηνεύουν: Ειρήνη Αλεξίου, Λεονάρδος Μπατής, Γιώργος Σαχίνης, ο Εαυτός. Κάθε Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή στις 19:00, με αφετηρία το ισόγειο στην οδό Πετσόβου 12. Τηλέφωνο κρατήσεων: 6985069300. Εισιτήρια: 8€, φοιτητικό/ανέργων 5€.

Παύλος Ηλ. Αγιαννίδης