Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο

Ελεύθερη γραφή

Οι Αγγλοι, η Μακεδονία και το "διαίρει και βασίλευε"...

Με αφορμή τη νέα αθλιότητα βρετανικού ΜΜΕ
Ελεύθερη γραφή
Τρί, 26/02/2019 - 11:02
Γράφει o Γιάννης Ντάσκας

Πριν εννέα χρόνια η μεγάλη βρετανική Εφημερίδα Sunday Times παρουσίασε τον Bρετανό συγγραφέα Γκάϊλς Μίλτον, ως τον πιο αξιόπιστο ιστορικό αφηγητή της εποχής.

Αφορμή το βιβλίο του "Χαμένος Παράδεισος: Σμύρνη"

Το βρετανικό ΜΜΕ υποδεχόταν έτσι τον Γιώργο Παπανδρέου στην εξουσία και έστρωνε το χαλί, όπως το ήθελε η βρετανική εξωτερική πολιτική. 

Ο βρετανός συγγραφέας αναφέρεται στις τεράστιες ευθύνες των Μεγάλων Δυνάμεων για την γενοκτονία, τις καταστροφές και τις αναφέρει με μια λέξη που είναι και σήμερα πολύ επίκαιρη και ακριβής: Κυνικές στην συμπεριφορά και στις επιδιώξεις τους.

Αναφερόταν στην προσπάθεια των Αγγλων και των άλλων Μεγάλων Δυνάμεων να ελέγξουν την περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και των Στενών.

Το θυμηθήκαμε όχι μόνο γιατί ποτέ δεν ξεχνά κανείς το βρετανικό παλαιό δόγμα "διαίρει και βασίλευε", αλλά και γιατί ακριβώς αυτόν τον κυνισμό ζούμε από το βρετανικό εξάρτημα της βρετανικής εξωτερικής πολιτικής, όταν χρειάζεται.

Το εξάρτημα αυτό (γνωστό ΜΜΕ) ανακάλυψε έναν ακόμα τρόπο να εισάγει την Βρετανία στις εξελίξεις στην περιοχή μας. Ποιός είναι ο τρόπος;

Μα διάφορα "ουράνια τόξα" του παρελθόντος, δηλαδή αυτοπροσδιοριζόμενοι της περιοχής, κάτι που υπάρχει απο την εποχή της Τουρκοκρατίας και πριν από αυτή. Ενας κύριος Φωκάς, που αυτοπροσδιορίζεται, όπως έχει κάθε δικαίωμα κλπ. Ο αυτοπροσδιορισμός ενός κατοίκου της Βρετανίας ως Ελληνα βρετανού δεν σημαίνει βέβαια ότι υπάρχει ελληνική μειονότητα στη Βρετανία με τους όρους περι μειονοτήτων κλπ

Δεν συμφωνούμε με τον τόσο θόρυβο στην Ελλάδα στο ανούσιο θέμα, γιατί απλά εξυπηρετεί κυνικά στόχους ξένους προς τα ελληνικά συμφέροντα.

Οι φίλοι που ξαφνικά γίνονται εχθροί και τούμπαλιν είναι συνήθης πρακτική και εξέλιξη στην εξωτερική πολιτική.

Διαβάστε τι έλεγε ο βρετανός συγγραφές για το ρόλο των μεγάλων Δυνάμεων σε συνέντευξή του στο ΒΗΜΑ πριν 9 χρόνια για το ρόλο των Αγγλων και... σταματήστε κάθε συζήτηση για το ανύπαρκτο θέμα:

ΓΚΑΙΛΣ ΜΙΛΤΟΝ:

"...Είχαμε και άλλες γενοκτονίες στον αιώνα που μας πέρασε και μάλιστα πολύ πρόσφατα, στη Ρουάντα, για παράδειγμα, το 1994, αλλά η καταστροφή της Σμύρνης υπήρξε κατά τη γνώμη μου η πρώτη μεγάλη ανθρωπιστική καταστροφή του 20ού αιώνα. Εκτός αυτού όμως θεώρησα ότι ήταν αναγκαίο να ειπωθεί καθαρά, στον αγγλόφωνο κόσμο τουλάχιστον, ποιος ήταν πραγματικά ο ρόλος των Μεγάλων Δυνάμεων στην περιοχή και ιδιαίτερα των Αγγλων και των Αμερικανών, γιατί αυτό δεν είναι και πολύ γνωστό σε εμάς, ξέρετε. Τι σήμαινε, με άλλα λόγια, για εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους εκείνο το οποίο κατ΄ ευφημισμόν αποκαλείται “ρεαλιστική πολιτική”, που πληρώθηκε με αίμα, δάκρυα, εξανδραποδισμό και στρατιές προσφύγων. Οι Αγγλοι θα έπρεπε να αισθάνονται ντροπή για αυτό, όσον αφορά τουλάχιστον το μέρος της ευθύνης που τους αναλογεί. Και για να συμβεί κάτι τέτοιο θα πρέπει να συνειδητοποιήσουμε πως το 1922 είχαμε γενοκτονία. Πως το 1922 είναι μαζί μας». 

– Αναφέρεστε βέβαια στην ηθική πλευρά του θέματος. 

«Ασφαλώς. Πρέπει να θυμόμαστε τον κυνισμό των Μεγάλων Δυνάμεων και τις ευθύνες τους για τις ανθρώπινες καταστροφές του 20ού αιώνα. Το 1922 ήταν έκφραση της “ρεαλιστικής πολιτικής” στη χειρότερη μορφή της. Ο Λόιντ Τζορτζ (σ.σ.: πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας ως το 1922) στην αρχή πείστηκε από τον Βενιζέλο να ενεργήσει όπως ενήργησε και στο τέλος ως άλλος “Πόντιος Πιλάτος” ένιψε τας χείρας του. Την ηθική πλευρά της πολιτικής τη θυμούνται φυσικά οι θεράποντές της και τη χρησιμοποιούν όποτε νομίζουν ότι τους εξυπηρετεί. 

Να σας δώσω ένα σχετικά πρόσφατο παράδειγμα: τα πρώτα χρόνια της διακυβέρνησής του ο Τόνι Μπλερ διακήρυξε την ανάγκη για μια “ηθική εξωτερική πολιτική” την οποία βέβαια λησμόνησε πέντε λεπτά αργότερα, ακολουθώντας τον Τζορτζ Μπους στην ολέθρια περιπέτεια της εισβολής στο Ιράκ». 

– Ποιος νομίζετε ότι ευθύνεται για τη φωτιά που κατέστρεψε τη Σμύρνη μετά την είσοδο των κεμαλικών στρατευμάτων στην πόλη; «Υπάρχουν τούρκοι ιστορικοί που ισχυρίζονται ότι τη φωτιά την έβαλαν οι Αρμένιοι. Είναι γελοίο βέβαια να λέμε ότι οι Αρμένιοι έβαλαν φωτιά να κάψουν τη Σμύρνη, δηλαδή τον τόπο όπου ζούσαν, και τα σπίτια τους. Ο ελληνικός στρατός επίσης ήταν αδύνατον να κάνει κάτι τέτοιο, δεδομένου ότι οπισθοχωρούσε πανικόβλητος. Τη φωτιά κατά τη γνώμη μου την έβαλαν άτακτοι Τούρκοι σε συνεργασία με τον τακτικό τουρκικό στρατό. Ενδέχεται να μην είχαν την πρόθεση να κάψουν όλη την πόλη αλλά μόνο τις περιοχές όπου ζούσαν οι Ελληνες και οι Αρμένιοι, αφήνοντας άθικτη την τουρκική συνοικία. Αλλά μια φωτιά τέτοιων διαστάσεων και υπό τις συνθήκες οι οποίες επικρατούσαν- τότε- ήταν αδύνατον να ελεγχθεί». 

– Πώς εξηγείται το γεγονός ότι μετά την καταστροφή και τον διωγμό των Ελλήνων,των Αρμενίων και των Λεβαντίνων από την πόλη η Σμύρνη έχασε τον κοσμοπολίτικο χαρακτήρα της και σήμερα δεν υπάρχει ίχνος από τη λάμψη του παρελθόντος της; «Ο κοσμοπολίτικος χαρακτήρας υπήρξε αναμφίβολα το κύριο γνώρισμα της Σμύρνης που την καθιστούσε μια από τις συναρπαστικότερες πόλεις της Μεσογείου. Για την ακρίβεια ήταν η πρώτη που χαρακτηρίστηκε κοσμοπολίτικη στην Ευρώπη του 20ού αιώνα, μπορώ να πω πιο κοσμοπολίτικη ακόμη και από την Αλεξάνδρεια. Ηταν μια πόλη όπου συνέκλιναν οι θρησκευτικές διαφορές, ενώ οι εθνότητες οι οποίες την αποτελούσαν είχαν πολλά κοινά γνωρίσματα που τις διέκριναν αλλά και τις χαρακτήριζαν. Να προσθέσω ακόμη ότι το θρησκευτικό αίσθημα του καθενός ήταν λίγο- πολύ σεβαστό- χωρίς αυτό να σημαίνει βέβαια ότι όλα ήταν ανέφελα. Επρόκειτο επομένως για μια πόλη-υπόδειγμα συνύπαρξης των διαφορών, δηλαδή ανεκτικότητας, για την οποία μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο αρχίσαμε να μιλάμε ανοιχτά στην Ευρώπη και να την υποστηρίζουμε. Αυτά όλα δεν χάθηκαν μόνο εξαιτίας της καταστροφής. Ο τουρκικός εθνικισμός, όπως εκφράστηκε μέσω του κεμαλικού δόγματος του εκτουρκισμού, κατέστρεψε οριστικά τον πολυεθνικό χαρακτήρα της πόλης. Η Σμύρνη μετατράπηκε σε μιαν ακόμη επαρχιακή τουρκική πόλη. Ορισμένοι από τους Λεβαντίνους που έφυγαν το 1922 επέστρεψαν μερικά χρόνια αργότερα, αλλά η Σμύρνη δεν ήταν πια η ίδια πόλη και δεν υπήρχε περίπτωση να ξαναγίνει εκείνο που υπήρξε». 

– Οι Λεβαντίνοι φεύγοντας από τη Σμύρνη τι προβλήματα προσαρμογής αντιμετώπισαν; 

«Οχι φυσικά τα προβλήματα των ελλήνων προσφύγων της Μικράς Ασίας. Ηταν παλιές οικογένειες για τις οποίες το κοινωνικό καθεστώς και η οικονομική ευχέρεια έπαιζαν καθοριστικό ρόλο στη ζωή τους και όχι το εθνικό συναίσθημα. Οι Λεβαντίνοι δεν παρουσιάζουν σοβαρές ομοιότητες σε αυτό το επίπεδο ούτε με τους εβραίους της Διασποράς. Ηταν κοσμοπολίτες με όλη τη σημασία της λέξης, χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι ο ξεριζωμός τους από την πόλη δεν τους κόστισε- το αντίθετο. Γι΄ αυτό και έκανα τεράστιες προσπάθειες να αποκτήσω πρόσβαση στα προσωπικά ημερολόγια και στα οικογενειακά αρχεία τους. Ολα αυτά τα θεωρούσαν πολύ προσωπικά για να επιτρέψουν στον οιονδήποτε να τα δει και να τα χρησιμοποιήσει, ακόμη και για καθαρά ερευνητικούς σκοπούς». 

– Θα μπορούσε, λέτε, να αποφευχθεί η καταστροφή της Σμύρνης; 

«Αυτή είναι μια πολύ δύσκολη ερώτηση. Νομίζω ότι όπως είχαν έλθει τα πράγματα η καταστροφή ήταν αναπόφευκτη. Το ζήτημα είναι πως ούτε οι Αγγλοι ούτε οι Αμερικανοί έκαναν οτιδήποτε για να την αποτρέψουν. Εκείνο που θα μπορούσε να αποτραπεί φυσικά ήταν η τρομερή αιματοχυσία. Αλλά για αυτό δεν έγινε απολύτως τίποτε». 

Γιάννης Ντάσκας